Indeks glikemiczny może być używany do planowania diety odchudzającej, jednak – w przeciwieństwie do innych współczynników, jak liczba kalorii czy zawartość tłuszczu – różni się znacznie w podobnych produktach (na przykład różnych odmianach ryżu) i podlega dużym zmianom w procesie obróbki, a więc jest trudny w stosowaniu.
Im wyższa wartość IG danego produktu, tym wyższe stężenie glukozy we krwi po jego spożyciu. Produkty o wysokim indeksie powodują zarówno wysokie stężenie szczytowe, jak i szybki jego spadek.
Zwyczajowo produkty dzieli się na trzy grupy w zależności od indeksu glikemicznego: produkty o niskim indeksie glikemicznym (do 55) produkty o średnim indeksie glikemicznym (od 56 do 70) produkty o wysokim indeksie glikemicznym (powyżej 70)
Powolne przyswajanie i stopniowy wzrost oraz spadek poziomu cukru we krwi po spożyciu produktów o niskim indeksie glikemicznym ułatwia jego kontrolę u osób chorych na cukrzycę. Jest to również zalecane dla osób zdrowych, gdyż powoduje mniejsze wydzielanie insuliny. Wolne przyswajanie pozwala ograniczyć napady głodu. Najbardziej zaleca się spożywanie produktów, których IG nie przekracza 60.