Rozróżnienie między dialektami polskimi a dialektami czeskimi i słowackimi znajduje swoje źródło w istnieniu państw narodowych, samodzielnych języków standardowych i tradycji piśmiennictwa oraz odrębnych słowników, norm ortografii i opracowań gramatycznych.
Współczesny język polski jest stosunkowo jednolity geograficznie; do zaniku cech regionalnych i dialektalnych przyczyniły się wpływy masowej edukacji i komunikacji oraz zjawisko migracji ludności. Szeroka ekspansja języka standardowego (zwanego polszczyzną ogólną), używanego na obszarze całej Polski (i niepostrzeganego jako dialekt), doprowadziła do znacznego zatarcia istniejących różnic lokalnych. Cechy regionalne wśród użytkowników polszczyzny w dużej mierze mają charakter leksykalny; z kolei gwary tradycyjne zachowały się w ograniczonym zakresie, zasadniczo wyłącznie na obszarach wiejskich. Dodatkowo w językoznawstwie polskim występuje tradycja normatywizmu, nastawiona na ochronę czystości i homogeniczności języka narodowego oraz promowanie języka standardowego. Etnolekt kaszubski, używany na polskim obszarze językowym, jest zaliczany do dialektów języka polskiego lub uważany za odrębny język, w zależności od przyjętej koncepcji.