Przed rozpoczęciem pojedynku zawodnicy rzucają przed siebie garść soli, aby oczyścić arenę i następnie wykonują shiko. Czynność ta polega na przenoszeniu ciężaru ciała z nogi na nogę, podnoszeniu ich kolejno w górę i opuszczaniu z mocnym uderzeniem w podłoże. Robią to, aby przepędzić złe moce. Następnie wchodzą do środka kręgu, kłaniają się i przyjmując pozycję kuczną wykonują rytuał o nazwie chirichōzu. Część ceremonialna jest znacznie dłuższa niż sam pojedynek.
Pojedynek polega na wypchnięciu przeciwnika poza pole walki lub spowodowaniu, aby dotknął powierzchni dohyō jakąkolwiek inną częścią ciała niż podeszwy jego stóp. thumb|Kunisada Utagawa (1786–1865), Zapaśnicy w trakcie walki (po obu stronach sędziowie: z lewej gyōji, po prawej shinpan)
Struktura organizacyjna
Obowiązujący dziś podział sumo zawodowego (właśc. ō-zumō, dosł. wielkie sumo) na grupy zawodnicze oraz system rankingowy, zostały sformułowane w 1927 roku. Zawodnicy (rikishi lub sumō-tori) podzieleni są na sześć grup, tzw. dywizji. Są to wstępująco: jonokuchi (lub jo-no-kuchi), jonidan, sandanme, makushita, jūryō oraz maku-uchi (lub maku-no-uchi).