Czarny tulipan (fr. La tulipe noire) – powieść Aleksandra Dumasa (ojca) z 1850 roku, której głównym bohaterem jest holenderski hodowca tulipanów, Korneliusz van Baerle, postanawiający wyhodować czarnego tulipana, co jeszcze nikomu się nie udało. Za to dokonanie przeznaczona jest nagroda 100 000 florenów. Akcja powieści toczy się w drugiej połowie XVII w., na terenie Niderlandów.
Powieść zaczyna się w roku 1672, kiedy to bracia Jan i zostali zamordowani przez pospólstwo Hagi. Korneliusz van Baerle jest synem chrzestnym Korneliusza de Witt, który przekazał swojemu chrześniakowi dokumenty mogące świadczyć o zdradzie stanu. Korneliusz, nie znając treści dokumentów, przechowuje je w swojej szufladzie, w której trzyma również cebulki tulipanów.
Jego sąsiadem jest Izaak Boxtel, również zapalony ogrodnik, który, dowiedziawszy się o sukcesie Korneliusza w postaci wyhodowania cebulek czarnego tulipana, staje się o to zazdrosny i szuka sposobności do wykradzenia cennych roślin. Okazja nadarza się w momencie przyjścia wiadomości o haskiej masakrze na dwóch sławnych braciach. Boxtel, wiedząc o depozycie złożonym w szufladzie Korneliusza, postanawia go zadenuncjować, w wyniku czego młody hodowca trafia do więzienia.