Wyprawa misyjna i śmierć św. Wojciecha (997) mały|left|Wykupienie przez Bolesława Chrobrego zwłok Wojciecha. Fragment Drzwi Gnieźnieńskich. Bolesław początkowo próbował podporządkować sobie pogańskie plemiona pruskie, zamieszkujące tereny nadbałtyckie na wschód od Wisły. W związku z tymi dążeniami, zorganizował w 997 roku wyprawę misyjną biskupa praskiego Wojciecha, która zakończyła się śmiercią biskupa z rąk Prusów. Bolesław wykupił jego zwłoki i umieścił jako relikwia w katedrze gnieźnieńskiej.

Zjazd gnieźnieński (1000)

W 1000 roku cesarz Otton III pod pretekstem pielgrzymki do grobu kanonizowanego Wojciecha udał się do Gniezna. Główną przyczyną spotkania obu władców były plany stworzenia uniwersalistycznego cesarstwa przez Ottona, którego częścią miała być Polska pod rządami Chrobrego. Zgodnie z tą ideą ówczesny papież Sylwester II zapoczątkował organizację Kościoła w Polsce. Tzw. zjazd gnieźnieński stał się okazją do zaprezentowania potęgi młodego państwa i umocnienia jego pozycji. Zapadło wtedy postanowienie o utworzeniu w Polsce arcybiskupstwa w Gnieźnie (pierwszym arcybiskupem został brat Św. Wojciecha, Radzim Gaudenty) oraz 3 biskupstw: we Wrocławiu, Kołobrzegu oraz Krakowie. Zapewniało to uniezależnienie się polskiego Kościoła od arcybiskupstwa Magdeburskiego.