Ablativus absolutus (ablatyw niezależny) – charakterystyczny dla łaciny równoważnik zdania okolicznikowego czasu, przyczyny, przyzwolenia lub warunku, tłumaczony również zdaniem współrzędnym lub wyrażeniem przyimkowym. Konstrukcja ta jest niezależna pod względem gramatycznym od reszty zdania.
Budowa konstrukcji Ablativus absolutus składa się z: rzeczownika (którego funkcję może spełniać liczebnik, zaimek lub urzeczownikowiony przymiotnik) stojącego w ablatiwie; imiesłowu () pozostającego w stosunku zgody z wyżej wspomnianym rzeczownikiem co do liczby, rodzaju i przypadku.
Pierwszy człon konstrukcji, rzeczownik, spełnia w równoważniku zdania okolicznikowego funkcję podmiotu, natomiast imiesłów – funkcję orzeczenia: Sole oriente – sole jest podmiotem; oriente jest imiesłowem czasownika orior, oriri → wschodzić, zaczynać się i pełni funkcję orzeczenia. Całość tłumaczy się: „o wschodzie słońca”, „gdy słońce wschodziło”.
W konstrukcji ablativus absolutus jako „orzeczenia” dopuszcza się używanie niektórych przymiotników (np.