Odkrycia i wynalazki około 4000 p.n.e. wynalezienie koła w Mezopotamii początki warzenia piwa w Mezopotamii Egipt: pierwsze łodzie żaglowe na Nilu, początek obróbki miedzi pierwsza ceramika w Ameryce (Gujana) hodowla owiec dla pozyskania wełny na Bliskim Wschodzie uprawa sorga w południowym Sudanie udomowienie konia na stepach dzisiejszej Ukrainy około 3800 p.n.e. – najwcześniejsza obróbka brązu na Bliskim Wschodzie (w Tepe Yahya w Iranie) około 3650 p.n.e. – na stepach rosyjskich używano pojazdów kołowych około 3600 p.n.e. – pojawienie się techniki wytopu miedzi i brązu na wosk tracony w Mezopotamii. Jednak wciąż dominowały tam narzędzia kamienne około 3500 p.n.e. zastosowanie koła garncarskiego w regionie Indusu. Technika ta zaadaptowała się w Mezopotamii. Dzięki niej ruszyła masowa produkcja naczyń glinianych, co ujemnie odbiło się na ich walorach estetycznych zastosowanie pierwszych pojazdów kołowych w Europie Środkowej w Egipcie i w Azji Zachodniej pojawiają się sporadycznie wyroby z żelaza kutego na zimno. Były one jednak nietrwałe i słabe w porównaniu z narzędziami miedzianymi pojawienie się pisma klinowego w Mezopotamii około 3400 p.n.e. – Egipt: najwcześniejsze hieroglify; biała, malowana ceramika około 3300 p.n.e. – początek wytopu miedzi w Europie Środkowej około 3200 p.n.e. – wozy kołowe pojawiły się w Sumerze i na Bałkanach
-4