Świadomość społeczna – w języku potocznym całokształt wierzeń, wyobrażeń, opinii itp. członków danego społeczeństwa. W socjologii termin ten występuje w 2 zasadniczych znaczeniach: w pierwszym świadomość społeczna jest przeciwieństwem świadomości indywidualnej (u Émile Durkheima „świadomość zbiorowa”); w drugim – jest jedną z głównych kategorii filozofii marksistowskiej.
Émile Durkheim W socjologii Émile Durkheima termin oznacza zbiór wyobrażeń, symboli, pojęć, opinii, poglądów i przesądów, wspólnych dla olbrzymiej większości danej społeczności. Świadomość społeczna w szerszym znaczeniu obejmuje całokształt charakterystycznych dla danego społeczeństwa treści i formy życia duchowego: wyobrażeń rzeczywistości przyrodniczej i społecznej, czyli całość poglądów naukowych, filozoficznych, ideologicznych, politycznych, prawnych, religijnych, etycznych, estetycznych, które składają się na sposób myślenia i kulturę umysłową danego społeczeństwa.