Guardia Civil (hiszp. Straż Obywatelska) – hiszpańska formacja paramilitarna, stanowiąca część Sił i Korpusów Bezpieczeństwa Państwowego Królestwa Hiszpanii (Fuerzas y Cuerpos de Seguridad del Estado del Reino de España). Podległa Ministerstwu Spraw Wewnętrznych (w kwestiach dotyczących służby, spraw karnych, celów i środków) oraz Ministerstwu Obrony (w kwestiach dotyczących awansów oraz misji wojskowych).
W Guardia Civil niedozwolona jest działalność związków zawodowych, jak ma to miejsce w policji hiszpańskiej oraz w policjach autonomicznych (Mossos d’Esquadra, Ertzaintza itp.), choć w ostatnich latach zezwolono na utworzenie stowarzyszeń broniących praw członków formacji (ASIGC, AUGC itp.)Ograniczenie prawa zrzeszania w wojsku i służbach porządkowych jest przewidziane w prawie międzynarodowym: Konwencja Międzynarodowej Organizacji Pracy nr 87 w art. 9, Europejska Konwencja Praw Człowieka w art. 11, Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych w art. 22, Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych w art. 8..
Charakterystycznym elementem umundurowania Guardia Civil jest trójgraniasty, czarny kapelusz, dziś wyłącznie galowy.