Józef Penkowski (ur. 18 września 1930 w miejscowości Szemud na Kaszubach, zm. 3 lutego 2006 w Grudziądzu) – polski duchowny katolicki, werbista, etnolog.

Życiorys Józef Penkowski był ósmym dzieckiem, spośród dwanaściorga, Władysława i Tekli z domu Górskiej. Szkołę podstawową ukończył w Szemudzie. Po wojnie uczęszczał do gimnazjum w Wejherowie. Do Zgromadzenia Słowa Bożego (Societas Verbi Divini) wstąpił w Górnej Grupie w dniu 28 sierpnia 1946 roku. Nowicjat, studia licealne oraz filozoficzno-teologiczne odbył w latach 1948–1957 w Misyjnym Seminarium Duchownym św. Wojciecha w Pieniężnie. Pierwsze śluby zakonne złożył 8 września 1950 roku, a wieczyste 9 lipca 1955 roku. Święcenia kapłańskie otrzymał 19 sierpnia 1956 roku. Zaraz po święceniach kapłańskich pracował jako nauczyciel religii w II Liceum we Wrocławiu, zdobywając równocześnie maturę państwową. W 1958 roku decyzją przełożonych został skierowany na studia w zakresie historii powszechnej na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w Lublinie. W 1961 roku otrzymał nominację na lektora historii filozofii i misjologii w Misyjnym Seminarium Duchownym w Pieniężnie. W 1962 wyjechał na studia doktoranckie do Szwajcarii. W latach 1965–1966 prowadził w Tanzanii badania antropologiczne.