Pióropusz płaszcza – pionowy strumień nagrzanej materii, objawiający się na powierzchni Ziemi plamami gorąca (ang. hot-spots). Nad pióropuszem płaszcza tworzy się zwykle kopułowate nabrzmienie o wysokości do 2 km i średnicy do tysiąca km, w obrębie którego odbywają się procesy wulkaniczne. Pióropusze płaszcza przez długi okres mogą pozostawać w tym samym miejscu, ale litosfera ponad nimi przesuwa się. Prowadzi to do stopniowego przemieszczania się plamy gorąca w stosunku do powierzchni litosfery. Najlepszym dowodem na to zjawisko jest archipelag Hawajów, gdzie powstaje nowa wyspa wulkaniczna Kama‘ehuakanaloa, która zapewne niedługo się wynurzy.
Tematyka pióropuszy płaszcza jest obecnie źródłem gorących debat w środowisku geologów. Wiele punktów tej teorii jest podawanych w wątpliwość; zanim jednak zajmiemy się kontrowersjami, prześledźmy kanoniczny obraz pióropusza płaszczowego.