Okręty podwodne typu XXIII – typ niemieckich niewielkich okrętów podwodnych z czasów II wojny światowej, stanowiących przybrzeżny ekwiwalent jednostek nowego, oceanicznego typu XXI. Podobnie jak oceaniczne "elektrobooty", łączyły w sobie opływowy kadłub przystosowany do rozwijania dużych prędkości pod wodą z dużą liczbą baterii elektrycznych i silnikami elektrycznymi o dużej mocy. Podobnie też jak jednostki typu XXI, wyposażone były w chrapy umożliwiające ładowanie baterii i wentylację wnętrza okrętu podczas rejsu na głębokości peryskopowej.
Historia Mimo znacznego rozwoju technologicznego tej klasy okrętów w czasach wojen światowych, do każdej z dotychczasowych konstrukcji pasowałoby raczej określenie „jednostka nawodna zdolna do zanurzenia” niż okręt podwodny. Generalnie projektowane były one do pływania i atakowania celów w wynurzeniu;