Coraz lepiej udokumentowany jest okres późnego średniowiecza i renesansu, gdzie obserwujemy stały napływ materiałów pochodzących z badań zespołów miejskich zwłaszcza Bytomia. Na uwagę zasługuje zbiór gotyckich i renesansowych kafli.
Dział Archeologii: posiada jedyne na terenie województwa śląskiego archiwum stanowisk archeologicznych, gromadzi zabytki oraz ewidencjonuje i udostępnia opracowania naukowe materiałów gromadzonych w ramach ogólnokrajowej akcji Archeologicznego Zdjęcia Polski, posiada pracownie konserwacji zabytków archeologicznych prowadzącą żywą działalność i współpracę z innymi placówkami muzealnymi.
Pracownicy Działu Archeologii MGB działają w ramach Oddziału Górnośląskiego Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich.
Dział Etnografii Dział posiada trzecią największą na Śląsku kolekcję etnograficzną (po Muzeum Ziemi Śląskiej w Opawie i Muzeum Etnograficznym we Wrocławiu), na którą składają się zarówno eksponaty, jak i archiwalne fotografie dokumentujące obraz kultury ludowej: chłopskiej i robotniczej Górnego Śląska XIX i XX wieku.
Jej początków należy szukać przede wszystkim w przedwojennych zbiorach powołanego w 1927 Muzeum Śląskiego w Katowicach, z którego kolekcji etnograficznej po wojnie ocalało około 3000 eksponatów.