5-Fluorouracyl, 5-FU (łac. Fluorouracilum) – organiczny związek chemiczny z grupy zasad pirymidynowych; fluorowa pochodna uracylu. Jest cytostatykiem należącym do antymetabolitów pirymidyn i jest stosowany jako przeciwnowotworowy lek fazowo-specyficzny (faza S). Światowa Organizacja Zdrowia uznaje 5-fluorouracyl za jeden z najważniejszych leków używanych w medycynie.
Zastosowania leku nowotwory w obrębie głowy i szyi, nowotwory przewodu pokarmowego, rak sutka, leczenie brodawek.
Działanie leku Działanie 5-fluorouracylu jest kilkukierunkowe, głównie jako inhibitor syntazy tymidylanowej odpowiedzialnej za biosyntezę monofosforanu tymidyny (TMP) poprzez metylację monofosforanu deoksyurydyny (dUMP). Niski poziom TMP prowadzi do zakłócenia replikacji DNA i do zahamowania proliferacji komórek nowotworowych. Innym mechanizmem działania 5-fluorouracylu jest wbudowywanie się w strukturę DNA i RNA co zaburza ich strukturę.
Działania niepożądane leku supresja szpiku, nudności i wymioty (dające się łatwo opanować), biegunki, zapalenie błon śluzowych dusznica bolesna, neurotoksyczność (ataksja móżdżkowa, „rozmyta mowa”, niezborność), wyłysienie.