Księstwo opolskie (, ) – historyczne księstwo śląskie istniejące w epoce średniowiecza ze stolicą w Opolu, którego trzon terytorialny stanowiły ziemie w trójkącie Niemodlin–Strzelce–Olesno. Powstało w latach 70. XII w. na skutek rozbicia dzielnicowego Monarchii Piastów i podziału prowincji wrocławskiej pomiędzy potomków księcia Władysława Wygnańca.
W XIII w. księstwo opolskie na wschodzie objęło swoim zasięgiem Racibórz, Bytom, Cieszyn i Oświęcim, co stanowiło tymczasową konsolidację w postępującym procesie dezintegracji feudalnej ziem polskich. W XIV w. księstwo zostało okrojone na powrót jedynie do ziemi opolskiej, a następnie w jej obrębie rozbite na trzy małe księstewka – opolskie, niemodlińskie i strzeleckie, które weszły w stosunek lenny z królem czeskim.
W XV w. po serii bezpotomnych śmierci kolejnych książąt z linii Piastów opolskich, doszło do ponownej integracji Opola z Niemodlinem i Strzelcami w jeden organizm polityczny. Pod rządami Jana Dobrego w XVI w. księstwo opolskie wchłonęło także Koźle i Bytom, a następnie na mocy układów spadkowych w 1521 r.