Twórca komparatystyki w Rosji – Aleksander Wiesiołowski, pracownik Zakładu Literatury Ogólnej w ówczesnym Piotrogrodzie, proponował do zakresu przedmiotu badań literatury porównawczej włączyć również folklor.
Powstanie Komparatystyka, zdaniem Haliny Janaszek-Ivaničkovej, istniała już od pierwszych kontaktów między starodawnymi cywilizacjami i wynikała z ciekawości wobec odmiennych kultur. Termin littérature comparée powstał na początku XIX wieku we Francji i wzorowany był na analogicznych pojęciach z zakresu nauk ścisłych. W 1954 roku ukonstytuowało się , które za cel badań komparatystyki uznało szukanie w danym tekście obcych, tworzących go głosów (intertekstualność).
Literatura porównawcza w Polsce Początek badań komparatystycznych w Polsce przypada na okres renesansu i związany jest z wymianą kulturową. W 1818 roku otwarto pierwszą katedrę literatury porównawczej na Uniwersytecie Warszawskim, nad która kierownictwo przejął Ludwik Osiński. Na początku XIX wieku powstały też pierwsze prace komparatystyczne: Uwagi nad poezją i wymowa pod względem ich podobieństwa (1820 r.) Leona Borowskiego oraz O literaturze polskiej dziewiętnastego wieku (1830 r.) Maurycego Mochnackiego.