To wówczas spotkał się z Leninem i został jednym z najbliższych współpracowników Lenina, który cenił sobie jego znakomitą, encyklopedyczną pamięćR. Pipes, Rewolucja..., s. 405.. Został wybrany do partyjnego Komitetu CentralnegoA. Rabinovitch, The Bolsheviks Come to Power, s. 57–58. i objął stanowisko jego sekretarza. W wyborach do dum miejskich i rejonowych został zastępcą przewodniczącego dumy rejonu piotrogrodzkiego stolicy (obejmującego Wyspę Piotrogrodzką). Kierował delegacją bolszewicką na I Wszechrosyjski Zjazd Rad w dniach 3–24 czerwca 1917 r.

Po kryzysie lipcowym, aresztowaniu części liderów partyjnych i ucieczce Lenina z Piotrogrodu do kryjówki w Razliwie Swierdłow faktycznie kierował działalnością partii w Piotrogrodzie. W sierpniu tego samego roku wspólnie z Feliksem Dzierżyńskim, Wiaczesławem Mienżyńskim oraz Andriejem Bubnowem prowadził wewnątrzpartyjne postępowanie oceniające poczynania bolszewickiej Organizacji Wojskowej podczas kryzysu i w poprzednich tygodniach. Być może w związku z życzeniem Lenina działacze Organizacji Wojskowej nie zostali ukarani za niesubordynację i działania na własną rękę w okresie poprzedzającym kryzys, przypomniano jedynie, iż ich obowiązkiem było realizowanie poleceń komitetu centralnego.