Tło sytuacyjne thumb|left|Sytuacja polityczna w Europie na przełomie 1941 i 1942 r. Do wiosny 1942 r., pomimo porażki operacji Barbarossa w jej założeniach ostatecznego pokonania Związku Radzieckiego w ramach jednej kampanii, Wehrmacht zdobył bardzo duże obszary ZSRR, w tym Ukrainę, Białoruś i kraje bałtyckie. Na pozostałych frontach szczęście wciąż sprzyjało Niemcom: ofensywa U-Bootów na Atlantyku przebiegała pomyślnie, a gen. Erwin Rommel właśnie zdobył Tobruk. Front wschodni ustabilizował się w linii biegnącej od Leningradu na północy do Rostowa na południu. Hitler był przekonany, że może pokonać Armię Czerwoną wiosną 1942 r., bo choć Grupa Armii Środek poprzedniej zimy poniosła ciężkie straty na zachód od Moskwy, 65 proc. jej piechoty nie zostało zaangażowanych w walkę, odpoczęło i zostało ponownie wyposażone. Ani Grupa Armii Północ, ani Grupa Armii Południe nie były szczególnie mocno doświadczone przez minioną zimę. Józef Stalin spodziewał się, że głównym kierunkiem nowej niemieckiej ofensywy będzie ponownie Moskwa.