thumb|Retablo Mayor w Katedrze Najświętszej Marii Panny w Sewilli, największa nastawa ołtarzowa na świecie thumb|Nastawa ołtarzowa, Kolonia mały|Struktura elementów nastawy ołtarzowej na przykładzie ołtarzu Wita Stwosza w Kościele Mariackim w Krakowie. Nastawa ołtarzowa (także łac. retabulum od słów retro tabulum, tj. "za stołem") – dekoracja ołtarza we wnętrzu kościoła w formie malowidła, płaskorzeźby lub rzeźby, także nadbudowa umieszczona w tylnej części ołtarza ustawiana bezpośrednio na mensie, łącząca się z nią za pośrednictwem predelli (typowo gdy mensa jest zespolona ze ścianą, jak w ołtarzach pobocznych) lub na osobnym postumencie za mensą.
Nastawa pojawiła się w XI wieku jako dekoracja malowana, w formie płaskorzeźby lub rzeźby, ustawiona w tylnej części ołtarza bezpośrednio na mensie lub osobnej podbudowie. Wywodzi się ją czasem z obecnych na stole ołtarzowym wcześniej półek na świeczniki i inne akcesoria. W gotyku pojawił się ołtarz szafiasty, gdzie nastawa miała postać płytkiej skrzyni z bocznymi skrzydłami, które po zamknięciu tworzą rodzaj szafy. Ruchome skrzydła pokryte są z obu stron malowidłami lub rzeźbami. Nastawa łączy się z mensą za pośrednictwem predelli. Ponad retabulum znajduje się ozdobne zwieńczenie. Sama nastawa przybiera formę tryptyku, poliptyku lub pentaptyku.