thumb|Siłownia wiślanego holownika "Gdańsk" z 1897 r. thumb|Współczesny polski bocznokołowy statek wycieczkowy - "Jagienka" podczas rejsu wycieczkowego po Warcie w Poznaniu w okolicy mostu św. Rocha thumb|right|Turystyczny tylnokołowiec "Natchez" na Missisipi, widok ze wschodniego brzegu rzeki na most łączący Nowy Orlean z Crescent City
thumb
Napęd kołowy statku (napęd łopatkowy) polega na zastosowaniu w charakterze pędnika obracających się kół łopatkowych, częściowo zanurzonych w wodzie. Rodzaje Wyróżnia się dwa podstawowe typy statków z napędem kołowym: statek bocznokołowy (bocznokołowiec) i tylnokołowy (tylnokołowiec). Powszechniejszy jest napęd bocznokołowy, w którym dwa koła łopatkowe umieszczone były po obu burtach statku, w osłonach (tamborach). Rzadziej stosowany był napęd tylnokołowy, w którym koła lub jedno szerokie koło łopatkowe były umieszczone na końcu kadłuba, za rufą statku. Sporadycznie stosowano układy z kołami łopatkowymi umieszczonymi centralnie w kadłubie, w specjalnym wycięciu. Statki o napędzie kołowym były najczęściej statkami parowymi – napędzanymi maszyną parową. Liczba obrotów kół łopatkowych równała się liczbie obrotów wału maszyny.