W 1945 zadecydowano o reaktywowaniu działalności muzeum. Tworzeniem placówki ulokowanej w Zamku książąt Sułkowskich zajął się Stanisław Oczko kierujący nią do 1980. Muzeum Miejskie w Bielsku otwarto dla publiczności 14 lutego 1947, jednak już w 1950 upaństwowiono je i podporządkowano Muzeum Górnośląskiemu w Bytomiu. Pełną samodzielność placówka odzyskała w 1963, a po utworzeniu województwa bielskiego w 1975 została przeobrażona w Muzeum Okręgowe w Bielsku-Białej. Od lat siedemdziesiątych XX wieku przybywały oddziały terenowe: Willa Juliana Fałata (obecnie Fałatówka) (1971), Muzeum Techniki Włókienniczej (później Muzeum Techniki i Włókiennictwa, a obecnie Stara Fabryka) (1979), Muzeum Emila Zegadłowicza (1980–1993), Muzeum w Kętach (1981–2000) oraz Dom Tkacza (1992). Od początku 2001 muzeum nosiło nazwę Muzeum w Bielsku-Białej, a od roku 2013 jest to Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej.

Ekspozycja stała thumb|Wystawa archeologiczna

Dzieje Archeologiczno-Historyczne Podbeskidzia Pomieszczenia skrzydła południowego mieszczą wystawę Z dziejów miasta i zamku, stanowiącą próbę przedstawienia historii Bielska-Białej od czasów najdawniejszych po wiek XIX.