Pochodzenie nazwy Rusią zwano pierwsze państwo Słowian wschodnich. Słowa „Ruś”, „Rusini” oraz przymiotnik „ruski” pochodzą najprawdopodobniej od ugrofińskiego wyrazu Ruotsi, które znaczy „wojownik”, „mieszkaniec pobrzeża”. Finowie do dzisiaj nazywają tak również Szwedów, od których nazwę tę mogli przejąć, gdyż roslag oznacza w staronordyjskim „wybrzeże”Brückner, Aleksander: Słownik etymologiczny języka polskiego, hasło „Ruś” (Kraków: Nakładem Krakowskiej Spółki Wydawniczej, 1927)..
Inne teorie: Nazwa ta pochodzi od greckiej nazwy Wołgi Ρώς (Rhos) – dokładnie tak samo, jak brzmiała grecka nazwa Rusi i Rusów. Stąd też łacińskie Rha. Nazwa ta pochodzi od nazwy rzeki Roś przepływającej nieopodal Kijowa. Nazwa ta pochodzi od nazwy hipotetycznego skandynawskiego plemienia – Rusów. Nazwa ta pochodzi od nazwy starożytnego plemienia sarmackiego – Roksolanów. Hipoteza ta została wypracowana przez Szymona Zimorowica w XVII wieku. Podobną hipotezę przedstawił w XX wieku Gieorgij Wiernadski. Nazwa ta pochodzi od wschodniosłowiańskiego wyrazu rossieje, co oznacza „po ziemi, daleko”;