Zofia Aleksiejewna Romanowa, ros. Софья Алексеевна Романова (ur. , zm. ) – regentka (w latach 1682–1689) i siostra carów Iwana V Romanowa i Piotra I Wielkiego, córka cara Aleksego I Romanowa (1645 – 1676) i jego pierwszej żony Marii Miłosławskiej.
Przyczyny regencji Po śmierci cara Fiodora III, w wyniku sporów i krwawych porachunków pomiędzy strzelcami carskimi i bojarami, ogłoszono równolegle carami dwóch braci zmarłego: 15-letniego Iwana i 10-letniego Piotra, zresztą z różnych małżeństw, i przydano im za regentkę ich 25-letnią siostrę, Zofię. Faktycznie rezolutna Zofia sprawowała niepodzielnie władzę przez 7 lat, gdyż Iwan był niesprawny umysłowo, zaś Piotr zbyt młody.
Pokój Grzymułtowskiego W 1684 r. Zofia potwierdziła zawarty wcześniej traktat pokojowy ze Szwecją, a w 1686 r. zawarty został w Moskwie traktat pokojowy z Rzeczpospolita Obojga Narodów, zwany od nazwiska sygnatariusza traktatem Grzymułtowskiego (na czele polskiego poselstwa stał wojewoda poznański Krzysztof Grzymułtowski). Traktat utrwalił warunki rozejmu andruszowskiego i stanowił pakt obronny obu państw przeciwko Turcji. Przez cały XVII wiek trwały wyprawy odkrywcze rosyjskich podróżników, naukowców i pionierskich osadników w głąb Azji na wschód od Uralu.