Śparogi, wygięte w różne kształty i zakończone tępymi gałkami lub karbowane w różny sposób na końcach krokwi, znajdują się w miejscu, gdzie kalenica dachu zbiega się ze ścianą szczytową.
Pierwotnie nazwa śparogi, zarówno na Kurpiach, jak i na Mazurach, dotyczyła wiatrownic bez względu na to, czy były zdobione. Z czasem mianem tym określać zaczęto jedynie zdobienie, a deski, które kończyły się śparogami, nazywano wiatrownicami. Niektórzy nazywali śparogami jakiekolwiek ozdoby na zwieńczeniu szczytu dachu, także pazdury.
Śparogi umieszczano na frontowych szczytach domów, spichlerzy, czasem innych budynków gospodarczych. Starano się, by każdy budynek miał inne zdobienie wiatrownic. Adam Chętnik zestawił 53 przykłady śparogów i każdy z nich jest inny. Najczęściej występowały zdobienia w kształcie rogów, półksiężyców, głów ptaków, koni, toporów. Czasami pomiędzy śparogami umieszczano wycięte z drewna lub wykonane z metalu krzyże, przyczepiano też blaszane chorągiewki. Pojawiały się inne ozdoby, np. w kształcie toczonych i profilowanych słupków podobnych czasem do przydrożnych kapliczek. Takie ozdoby (poza Kurpiami znane jako pazdury) występowały też w oderwaniu od śparogów, ale i je nazywano tym mianem, czasem tylko określając je królami. Wycinano je w płaskiej i szerokiej desce za pomocą piłki, tworząc bogate ornamenty.