Po epidemii czarnej śmierci i długoletnich walkach o władzę, duńska królowa Małgorzata I zjednoczyła Szwecję, Danię i Norwegię w unii kalmarskiej 20 lipca 1397 roku, za zgodą szwedzkiej szlachty. Rosnące napięcie pomiędzy zjednoczonymi krajami stopniowo doprowadziło do otwartego konfliktu pomiędzy Szwecją i Danią w XV wieku.
XVI wiek thumb|300px|Zmiany granic Szwecji w XVI i XVII wieku W XVI wieku Gustaw I Waza walczył o niepodległość Szwecji poprzez odrzucenie możliwości odnowienia unii kalmarskiej. Równocześnie zerwał kontakty z papiestwem i wprowadził do Szwecji luteranizm.
Upadek unii kalmarskiej na początku XVI wieku spowodował konflikty pomiędzy Norwegią i Danią a Szwecją. Biskupi katoliccy popierali duńskiego króla Christiana II, ale został on obalony przez Gustawa Wazę, a Szwecja znów stała się niepodległa. Gustaw wykorzystał reformację do ograniczenia władzy kościoła i został królem Gustawem I w 1523 roku. W 1527 roku przekonał Riksdag w Västerås (składający się ze szlachty, duchowieństwa, mieszczaństwa i chłopów) do konfiskaty ziemi kościelnych, które stanowiły 21% ziem uprawnych.