Nazwa rodzajowa caprimulgus pochodzi od słów capra, czyli koza i mulgere, które znaczy doić. Nazwa gatunkowa europaeus pochodzi od kontynentu europejskiego.
Występowanie Lelek, ponieważ należy do rodziny lelkowatych, preferuje cieplejsze tereny Starego i Nowego Świata. Zamieszkuje Europę (bez północnej części Półwyspu Skandynawskiego i północnej europejskiej części Rosji), środkową i południowo-zachodnią Azję aż po Pakistan, Mongolię i północne Chiny, oraz północno-zachodnią Afrykę. To ptak wędrowny pokonujący duże odległości. Przeloty w kwietniu – maju i sierpniu – październiku. Zimuje w Afryce Subsaharyjskiej – w zachodniej, wschodniej i południowej części kontynentu.
W Polsce nieliczny gatunek lęgowy spotykany w całym kraju, również w niższych górach, choć rozmieszczony nierównomiernie. Jego obecność zależy od preferowanych siedlisk.
Charakterystyka Wygląd thumb|Lelek jest trudny do dostrzeżenia dzięki maskującemu upierzeniu thumb|Lelek, jako ptak nocny, dzień spędza w ukryciu. Na zdjęciu oczekujące na pokarm pisklę schowane w liściach Ptak o smukłej sylwetce, dużej głowie i niewyodrębnionej szyi. Rozmiarami podobny jest do smukłej turkawki lub kosa.