Aleksander II Mikołajewicz (; ur. w Moskwie, zm. w Petersburgu) – cesarz Wszechrusi, król Polski i wielki książę Finlandii w latach 1855–1881. Twórca wielu liberalnych reform, m.in. uwłaszczenia chłopów w Rosji i Królestwie Polskim. W 1867 sprzedał Alaskę Stanom Zjednoczonym za 7,2 mln dolarów. Zmarł w wyniku zamachu bombowego dokonanego przez Ignacego Hryniewieckiego, członka antycarskiej organizacji terrorystycznej Narodnaja Wola.
Życiorys lewo|mały|Aleksander w 1830 roku
Dzieciństwo i młodość Aleksander Mikołajewicz Romanow urodził się roku w Moskwie. Był synem Mikołaja I (1796–1855) z dynastii Romanowów i Charlotty Hohenzollern (1798–1860), księżniczki pruskiej, która po przejściu na prawosławie przyjęła imię Aleksandra Fiodorowna. W wieku sześciu lat został powierzony opiece wychowawców. Jego opiekunami i nauczycielami byli niemiecki oficer Merder odpowiedzialny za ćwiczenia wojskowe oraz rosyjski poeta i tłumacz Wasyl Żukowski (1783–1852). Żukowski wychowywał następcę tronu na „dobrego chrześcijanina”. Za aprobatą cara Mikołaja narzucił Aleksandrowi surowy plan obowiązków: Pobudka o szóstej rano, do południa pięć godzin lekcji w klasie, później spacer, podczas spaceru także rozmowy i zajęcia. Po spacerze obiad, a po obiedzie znów nauka do siódmej wieczorem.