Kiedy w 1653 jego ojciec przyjął tytuł lorda protektora i stał się faktycznym jedynowładcą Anglii, Richard nie otrzymał żadnych godności (w przeciwieństwie do swojego młodszego brata, Henry’ego, który został m.in. lordem namiestnikiem Irlandii). Zasiadał jednak w obydwu Parlamentach doby Protektoratu. Kiedy wprowadzono dziedziczność funkcji lorda protektora, Oliver wyznaczył Richarda na swojego następcę. W czerwcu 1657 towarzyszył ojcu, gdy ten po raz drugi był powoływany na stanowisko lorda protektora. W lipcu został kanclerzem Uniwersytetu w Oksfordzie, a w grudniu został powołany do Rady Stanu.
Oliver Cromwell zmarł 3 września 1658, a Richard błyskawicznie zajął jego miejsce i od razu musiał zmierzyć się z poważnymi problemami. Pierwszym z nich była armia, która za Olivera Cromwella wywierała ogromny wpływ na rządy. Richard z kolei nie miał ani zdolności dowódczych, ani wojennego doświadczenia, ani autorytetu w armii. Drugim problemem były finanse państwa, którego dług sięgał 2 milionów funtów. Nowy Parlament zebrał się w listopadzie 1658. Uznał on Richarda lordem protektorem, ale wypowiedział się przeciwko przewadze oficerów w rządzie. W kwietniu 1659 pod naciskiem armii Richard rozwiązał Parlament.