Tymczasem Janusz Radziwiłł przenosi Oleńkę z Kiejdan do Taurogów, oddając ją pod opiekę Bogusławowi, sam zaś przygotowuje obronę przeciwko zbuntowanej wobec niego szlachcie. Kmicic wyrusza na Śląsk, gdzie pod fałszywym nazwiskiem oferuje służbę królowi Janowi Kazimierzowi. Podczas powrotu króla do Polski orszak zostaje zaatakowany przez wojska szwedzkie w górskim wąwozie. Kmicic ofiarnie broni króla, przy wsparciu Kiemliczów walcząc ze Szwedami, lecz zostaje ranny. Po zwycięstwie ujawnia królowi swoje prawdziwe nazwisko. Janusz Radziwiłł, pozbawiony pomocy Bogusława, umiera podczas oblężenia zamku w Tykocinie. Oleńka ucieka zaś z Taurogów w stroju szwedzkiego oficera.
Ponosząca kolejne klęski armia szwedzka przygotowuje się do wielkiej bitwy z polskimi konfederatami. Polskie oddziały dowodzone przez Stefana Czarnieckiego, ze znaczącym udziałem dragonów Wołodyjowskiego i Kmicica dowodzącego Tatarami, zadają klęskę Szwedom. Podczas bitwy Kmicic rani Bogusława Radziwiłła i bierze go do niewoli. Po zwycięstwie wyrusza na dalszą wojnę, po czym zostaje ciężko ranny i odwieziony przez Sorokę do Lubicza. Po wyleczeniu przybywa do kościoła w Upicie, gdzie listem królewskim zostaje uroczyście zrehabilitowany.