Historia Kokaina to jeden z najstarszych i najniebezpieczniejszych stymulantów pochodzenia naturalnego. W czasach prekolumbijskich była ona rozlegle wykorzystywana przez mieszkańców Andów, Altiplano i zachodnich wybrzeży Ameryki Południowej. Zażyta kokaina, przyspieszając oddech oraz bicie serca, była w stanie pomagać im w lepszym przystosowywaniu się do życia wysokogórskiego; przeciwdziałając także efektom wpływu wywieranego przez spotykane w tamtejszych okolicach rzadkie powietrze (o niższej zawartości tlenu), na organizm. Współczesne analizy archeologiczne szacują, że kultura żucia liści koki (z których pozyskiwana jest współcześnie czysta kokaina) musiała rozpocząć się w Ameryce Południowej już około 6000 roku p.n.e.
Rdzenni Peruwiańczycy żuli liście koki tylko podczas ceremonii religijnych. Ten zwyczaj uległ zmianie po najeździe Peru przez hiszpańskich żołnierzy w 1532 roku. Amerykanie-tubylcy, pełniący rolę przymusowych robotników w hiszpańskich kopalniach srebra, zaczęli być wówczas zaopatrywani w liście koki przez samych najeźdźców, ponieważ dzięki temu łatwiej było ich kontrolować i wykorzystywać.
Kokaina została po raz pierwszy wyizolowana z liści koki w 1859 roku przez niemieckiego chemika .