thumb|240px|Elewacja od ul. Sławkowskiej Biblioteka Naukowa PAU i PAN w Krakowie – agenda Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie powstała w 1856 roku. Zajmuje się gromadzeniem, opracowywaniem i udostępnianiem polskich i zagranicznych publikacji naukowych gromadzonych nieprzerwanie od połowy XIX w. Siedzibą biblioteki jest budynek Polskiej Akademii Umiejętności przy ul. Sławkowskiej 17 w Krakowie.
Historia 1856–1872 Biblioteka została założona na mocy statutu Towarzystwa Naukowego Krakowskiego (TNK) z 13 maja 1856 roku. Od początku swego istnienia gromadziła polskie i zagraniczne publikacje naukowe, a także rękopisy, stare druki i mapy. W pierwszym okresie swojej działalności zbiory Biblioteki były udostępniane tylko członkom Towarzystwa. W 1871 zbiory Biblioteki liczyły 9180 druków i 570 rękopisów.
1873–1918 Po przekształceniu TNK w Akademię Umiejętności w 1872, od 1873 roku Biblioteka funkcjonowała jako Biblioteka Akademii Umiejętności. W tym okresie nawiązała ona współpracę z pokrewnymi instytucjami zagranicznymi, co pozwoliło jej na prowadzenie ożywionej wymiany.