Umowa zamiany – rodzaj umowy cywilnoprawnej zakładający wymianę dóbr bez użycia pieniądza. Ma znaczenie lokalne, a także w specyficznych grupach (np. kolekcjonerów). Szerzej spotyka się ją w gospodarce w okresach zachwiania pozycji pieniądzaW. Czachórski: Zobowiązania. Zarys wykładu, s. 426..
W prawie polskim umowa zamiany została uregulowana w art. 603–604 k.c. Jej strony (zamieniający) zobowiązują się do przeniesienia własności rzeczy lub innego prawa majątkowego na drugą stronę umowy, w zamian za zobowiązanie do przeniesienia własności innej rzeczy lub prawa majątkowego.
Przedmiotem umowy może być rzecz istniejąca, przyszła, określona co do gatunku lub tożsamości, a także np. ograniczone prawo rzeczowe czy prawo na dobru niematerialnymH. Witczak, A. Kawałko: Zobowiązania, s. 257–258..
Zamiana jest czynnością prawną konsensualną, kauzalną, odpłatną, wzajemną i dwustronnie zobowiązującą. Należy do umów zobowiązujących do rozporządzenia. Może być jednak umową o podwójnym skutku – zobowiązująco-rozporządzającym. Jej zawarcie nie wymaga zachowania szczególnej formy (tj.