thumb|242px|Ołtarz Wita Stwosza w Krakowie thumb|242px|Stephan Lochner - Ołtarz Trzech Króli (około 1440 roku) Katedra w Kolonii thumb|242px|Mistrz Paweł z Lewoczy, Ołtarz Świętego Jakuba, w kościele farnym w Lewoczy thumb|242px|Rogier van der Weyden - Ołtarz Sądu Ostatecznego (około 1445–1450) Beaune, Hôtel-Dieu thumb|242px|Warsztat Wita Stwosza (?), ołtarz główny z 1491 roku w kościele w Książnicach Wielkich thumb|242px|Mistrz HL - Ołtarz Koronacji Marii (lata 1523-1526) Breisach am Rhein, kościół Św. Szczepana
Ołtarz szafiasty (z niem. Schreinaltar), szafowy lub retabulum szafiaste (schreinretabel) – typ nastawy ołtarzowej występujący w okresie gotyku, głównie w krajach Europy północnej. Centralną część stanowi otwierana od frontu drewniana skrzynia, w której ustawione są rzeźby – figury Jezusa, Marii, świętych lub sceny narracyjne. Do bocznych, przednich krawędzi skrzyni przymocowane są na zawiasach tzw. skrzydła służące do zamykania skrzyni nastawy. Skrzydła są zwykle podzielone na kwatery i zdobione malowidłami, płaskorzeźbą, a w niektórych przypadkach rzeźbą pełnoplastyczną.