Fasadowość demokracji rad stała się wówczas podwójna, jako że w wyborach głosowano na jedną listę wyborczą, a liczba kandydatów odpowiadała liczbie mandatów do obsadzenia, ale nawet przy tak niereprezentatywnym składzie organy te według niektórych krytycznych naukowców służyły wyłącznie funkcjom dekoracyjnym i nie miały realnej władzy, jako że ta skupiona była w egzekutywach komitetów monopartii, którymi w przypadku Polski były egzekutywy komitetów Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, na czele z Biurem Politycznym jej Komitetu Centralnego.
Statut tymczasowy rad narodowych i Manifest PKWN Początkowo obecne były sprzeczne tendencje: przywiązanie do tradycji przedwojennych oraz przymiarki do recepcji instytucji radzieckich. Według statutu tymczasowego rad narodowych z 1 stycznia 1944 roku, rady miały składać się z przedstawicieli „wszystkich organizacji i zrzeszeń demokratyczno-niepodległościowych” oraz z osób dokooptowanych przez radę w liczbie 1/5 jej składu. Planowano jednolitość władzy i brak innych organów terenowych, a także hierarchiczność rad, z Krajową Radą Narodową (od stycznia 1945 jej prezydium) na szczycie.