Analiza aktywacyjna – metoda wykrywania śladowych ilości substancji poprzez wywołanie sztucznej promieniotwórczości izotopów tejże substancji. Pozwala na wykrywanie śladowych ilości pierwiastków, nawet rzędu bilionowych części grama.

Próbkę napromieniowuje się strumieniem cząstek naładowanych lub neutronów. Powstały radioizotop przeważnie oznacza się metodami radiometrycznymi. Pomiar najczęściej przeprowadza się równolegle, w tych samych warunkach, na wzorcu - substancji o znanej zawartości danego pierwiastka, w celu porównania. Dzięki znacznym i znanym różnicom między radioizotopami, wpływ innych pierwiastków (niebędących przedmiotem zainteresowania), jest niewielki.

Na czułość analizy ma wpływ między innymi: gęstość strumienia cząstek, przekrój czynny napromieniowanego izotopu na wychwyt cząstek aktywujących, półokres i rodzaj promieniowania emitowany przez aktywowany pierwiastek.