mały Stanisław Lukas (ur. 19 listopada 1855 w Tarnopolu, zm. 13 czerwca 1882), polski historyk.
Był najmłodszym synem Franciszka i Anny. Urodził się w Tarnopolu, gdzie w 1872 roku złożył maturę z odznaczeniem.
Studiował historię na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego pod kierunkiem Ksawerego Liskego, ponadto uczęszczał na wykłady z filozofii i filologii klasycznej. Pierwsze rigorosum doktorskie złożył w 1877 roku, natomiast drugie odłożył z powodu wyjazdu do Czech, gdzie poddał się leczeniu. Po otrzymaniu stypendium cesarskiego udał się na studia do Francji i do Niemiec, gdzie przebywał przez 5 lat i zajmował się badaniami historycznymi dotyczącymi XVII wieku. Pobyt za granicą i styczność z przodującymi w Europie, ośrodkami naukowymi Francji i Niemiec, niebywale rozwinął ogromny talent Lukasa.