Teoria stosunków międzynarodowych powinna być według Waltza teorią systemową tzn. opisywać wzajemne ułożenie i relacje jednostek wobec siebie i wywodzić ich zachowania z właściwości systemowych. Struktura systemu międzynarodowego składa się z trzech elementów: zasady porządkującej system międzynarodowy – wewnątrzpaństwowy porządek polityczny opiera się na zasadzie hierarchii. Porządek międzynarodowy jest natomiast anarchiczny; charakteru jednostek systemu – podstawowymi elementami systemu są państwa i są one funkcjonalnie niezróżnicowane; dystrybucji właściwości jednostek – kluczowe znaczenie ma tutaj rozkład potęgi w systemie międzynarodowym.
Według Waltza te trzy elementy powinny pozwolić wyjaśniać istotne zachowania jednostek w systemie międzynarodowym. Inni realiści strukturalni (np. Barry Buzan) wskazują również na inne elementy (np. charakter interakcji między jednostkami).
Dwa typy realizmu strukturalnego W zależności od tego, czy państwa kierują się w swoim postępowaniu maksymalizacją siły, czy bezpieczeństwa, wyodrębnić można dwa podejścia – realizm defensywny i realizm ofensywny.