Ewolucja i systematyka Filogeneza pareczników Dotychczas opisano ponad 3200 gatunków pareczników, ale łączną liczbę współcześnie żyjących szacuje się na niecałe 7 tysięcy. Zalicza się je do 5 rzędów współczesnych i 1 wymarłego. Analizy molekularne i morfologiczne wspierają ich podział na 2 podgromady: Notostigmophora, obejmujące tylko przetarcznikokształtne i Pleurostigmophora, obejmujące pozostałe grupy. W obrębie Pleurostigmophora wszystkie rzędy z wyjątkiem drewniakokształtnych tworzą klad Phylactometria, a w obrębie Phylactometria skolopendrokształtne i zieminkokształtne łączy się w klad Epimorpha.

Stosunkowo słabo zesklerotyzowany oskórek i zamieszkiwane siedliska ograniczają szanse fosylizacji pareczników. Najstarsze znane skamieniałości z tej gromady należą do rodzaju Crussolum z rzędu przetarcznikokształtnych i datowane są na przełom syluru i dewonu (około 418 mln lat temu). Z dewonu znany jest także Devonobius delta, jedyny przedstawiciel rzędu Devonobiomorpha. Z paleozoiku znane są przetarcznikokształtne i skolopendrokształtne. Czas rozejścia się linii Phylactometria i drewniakokształtnych datowany jest na 385 mln lat temu, ale skamieniałości tych ostatnich znane są tylko z kenozoiku. Najstarszym znanym zieminkokształtnym jest pochodzący z jury późnej Eogeophilus jurassicus, choć jako przedstawiciela tej grupy rozważano też późnokarbońskiego Ilyodes attenuata.

Przypisy