Podstawy orzekania MTS orzeka zgodnie z prawem międzynarodowym. Podstawy orzekania są uregulowane w art. 38 Statutu MTS. Są to: umowy międzynarodowe, zwyczaj międzynarodowy oraz ogólne zasady prawa. Pomocniczo podstawami mogą być orzeczenia sądowe i opinie doktryny. Jeżeli strony się na to godzą, Trybunał może orzekać ex aequo et bono, czyli w oparciu o zasady słuszności, a nie normy prawne.
Spory międzypaństwowe thumb|right|upright=1.5| Trybunał wydaje wyroki w sporach międzypaństwowych oraz wydaje opinie doradcze.
MTS rozstrzyga spory wyłącznie między państwami (art. 34 Statutu). Oznacza to, że inne podmioty nie mogą być stronami przed Trybunałem. Pozwy wpływające od osób fizycznych oraz innych nieuprawnionych podmiotów nie są rejestrowane. Interesy osób prywatnych mogą stać się przedmiotem postępowania przed Trybunałem tylko w przypadku, gdy dane państwo przejmie sprawę swojego obywatela i wystąpi ze skargą przeciwko innemu państwu.
Strony są reprezentowane przez agentów, mogą korzystać z pomocy doradców albo adwokatów (art. 42).
Członkostwo w ONZ nie oznacza automatycznej zgody państwa na jurysdykcję MTS. Potrzebne jest do tego odrębne wyrażenie woli poddania się właściwości Trybunału.