Fabuła powieści W powieści tej Stendhal opowiada dzieje Fabrycego del Dongo - młodszego syna mediolańskiego arystokraty i bogacza. Fabrycy, nie mogąc znaleźć w rodzinnym domu szczęścia i miłości, ucieka z Italii i przyłącza się do armii Napoleona (wątek autobiograficzny - sam Stendhal uczestniczył w rozpaczliwym odwrocie wojsk francuskich spod Moskwy, wieńczącym kampanię rosyjską w 1812). Bierze udział w bitwie pod Waterloo.
Po powrocie przybywa do Parmy do swej ukochanej ciotki Giny Sanseverina i decyduje się na wybór kariery duchownej. Nie przeszkadza mu to utrzymywać miłosnych stosunków z licznymi kobietami, w tym aktorką Mariettą czy śpiewaczką operową Faustą. Gdy w akcie samoobrony Fabrycy zabija wędrownego aktora Gilettiego, zazdrosnego admiratora Marietty, musi uciekać z Parmy. Przez jakiś czas przebywa w Bolonii, a kiedy w końcu w tajemnicy wraca do miasta, zostaje zdekonspirowany i uwięziony w wieży Farnese pod Parmą. Tam zakochuje się w Klelii Conti, córce komendanta więzienia. Ta wraz z księżną Sanseverina pomaga mu w ucieczce, ale dręczona wyrzutami sumienia ślubuje Bogu, że już nigdy więcej go nie zobaczy, po czym wychodzi za innego.