Derogacja (łac. derogatio) – w prawoznawstwie termin odnoszony do uchylenia prawa. We współczesnym polskim języku prawniczym jest używany szeroko na oznaczenie eliminowania z systemu prawnego dotychczasowych regulacji – całkowitego albo częściowego, z zastąpieniem ich nową regulacją albo bez takiego zastąpienia.

Pojęcie derogacji jest w teorii prawa wieloznaczne. W zależności od przyjmowanej aparatury pojęciowej przez derogację rozumie się przede wszystkim czynność uchylenia dokonywaną przez kompetentny podmiot albo skutek tej czynności w postaci ustania obowiązywania normy prawnej. Różnie ujmuje się również przedmiot derogacji: jako akt normatywny, przepis prawny albo normę prawną.

W polskim języku prawnym prawodawca posługuje się zazwyczaj zwrotami takimi jak „uchyla się” albo „traci moc”, natomiast termin „derogacja” należy przede wszystkim do języka prawniczego.

Pojęcie derogacji

Najogólniej derogacja wiąże się z końcem obowiązywania dotychczasowej regulacji.