Zbędna strata społeczna (ang. deadweight loss) – obniżenie nadwyżki całkowitej spowodowane zmniejszeniem wielkości produkcji na rynku zapewniającym efektywną alokację zasobów. Przyczyną występowania efektu są: struktury monopolistyczne, efekty zewnętrzne albo działania regulacyjne państwa, np.: podatki, cła, subwencje. mały|upright=1.3|Rys. 1. Zbędna strata społeczna z opodatkowania producenta; Podatek zwiększa cenę konsumenta z Pe do Pc i cenę producenta do Pp. Ilość dóbr sprzedawanych spada z Qe do Qt. Stratę społeczną zaznaczono na niebiesko. Wpływy z tytułu podatku na czerwono. Wysokość podatku to odległość między Pe a Pp.
Strata społeczna z tytułu opodatkowania mały|upright=1.3|Rys. 2. Przykłady wielkości straty społecznej w zależności od elastyczności krzywych podaży i popytu. Strata społeczna została zaznaczona na niebiesko. Wysokość nałożonego podatku jest stała i wynosi T. mały|upright=1.3|Rys. 3. Zbędna strata społeczna monopolu. Monopolista ustala cenę Pm i ilość Qm, na przecięciu się krzywych MC i MR. Nadwyżkę konsumenta przedstawia pole A, nadwyżkę producenta pola B+D. Strata społeczna monopolu to niebieskie pole C+E. Nałożenie podatku na konsumentów powoduje przesunięcie się krzywej popytu zgodnie z wysokością nałożonego podatku.