W swoich zapatrywaniach nie zawsze był konsekwentny. Zdarzało mu się krytycznie oceniać swoje wcześniejsze wystąpienia. Wyraźnie zaznacza się też ewolucja jego poglądów w kwestii klerkizmu, do którego odnosił się początkowo dość negatywnie, uważając że stanowi on pokusę „piękną – a przeto groźną”. Pokusa okazała się jednak widocznie dość silna, bo z czasem uległ jej także Fryde. Rozwiązaniem problemu miał być podział klerkizmu na dwa rodzaje: „fałszywy” (reprezentowany zdaniem Frydego przez Słonimskiego i Łobodowskiego) i prawdziwy (przedstawicielami mieli być np. Irzykowski i Mann). Jeden – jałowy, patetyczny, żałosny, drugi – intelektualny, bohaterski, twórczy. Jedynie ten „fałszywy” i zły należałoby odrzucić jako skazujący na bierność przeżytek liberalizmu. Natomiast ten „prawdziwy” i dobry może być obroną przed totalizmami, nakazuje czujne i czynne uczestnictwo w dziejącej się rzeczywistości. „Klerk w moim rozumieniu – pisał Fryde - wcale nie odosabnia się od rzeczywistości społecznej a jeśli musi to czynić (jak np. Norwid) uważa to za fatalność nie wyróżnienie”.
Źródło i licencja
Fragment artykułu Wikipedia — Ludwik Fryde · historia autorów.
Tekst: CC BY-SA 4.0. Wydzielono fragment z dłuższego artykułu.