Barbus – rodzaj słodkowodnych ryb karpiokształtnych z rodziny karpiowatych (Cyprinidae). Gatunki zaliczane do tego rodzaju często określane są w języku polskim nazwą brzana lub brzanka, choć terminy te – znane i stosowane w akwarystyce – obejmują również ryby z rodzajów Puntius i innych.
Występowanie Zasiedlają słodkie wody Europy, Afryki i Bliskiego Wschodu.
Cechy charakterystyczne Ryby zaliczane do tego rodzaju mają wydłużone ciało, zęby gardłowe ustawione w trzech szeregach.
Taksonomia Gatunkiem typowym rodzaju jest Cyprinus barbus (Barbus barbus).
W rodzaju Barbus sklasyfikowano dawniej liczne gatunki, nawet ponad 800. Wiele gatunków wydzielono następnie do osobnych rodzajów na podstawie cech morfologicznych. Badania molekularne wykazały parafiletyczność rodzaju Barbus i konieczność przeprowadzenia gruntownej rewizji rodzaju. Seria publikacji filogenetycznych i taksonomicznych doprowadziła do znaczącego okrojenia tego rodzaju i obecnie (2026) zalicza się do niego tylko 41 gatunków, włącznie z nowo opisanymi. Wśród populacji jednego z gatunków (B. petenyi) Kotlik i inni wykazali istnienie trzech odrębnych (B. petenyi, B. carpathicus i B. balcanicus). Występująca w Polsce brzana karpacka podnoszona jest do rangi nowego gatunkuBogutskaya et al. 2004.