Śląskie, Sopot, Świętochłowice, Żory) albo specyficzne położenie fizycznogeograficzne i dużą powierzchnię miasta (Świnoujście).
Powyższe wyliczenie nabrało od 2001 roku charakteru zamkniętego, bowiem w ustawie o samorządzie powiatowym wyeliminowano możliwość nadania praw powiatu miastom, które nie zostały w nim uwzględnione – w tym również Pile, Ciechanowowi i Sieradzowi. Dopuszczalne stało się wyłącznie przywracanie praw powiatu utraconych po 30 maja 2001 r., toteż Wałbrzych, który 1 stycznia 2003 r. zrezygnował ze statusu miasta na prawach powiatu i został włączony do powiatu wałbrzyskiego, zdołał 1 stycznia 2013 r. ten status odzyskać. Jedyne odstępstwo od powyższej zasady uczyniono dla Warszawy, która w dniu 27 października 2002 r. na mocy współczesnej ustawy warszawskiej odzyskała status miasta na prawach powiatu (posiadany do 1975 r.) oraz jednolitej gminy miejskiej (posiadany do 1990 r.); wcześniej miasto stołeczne stanowiło w latach 1990–2002 związek komunalny 11 gmin miejskich, zawiązany w 1990 r. zgodnie z obowiązkiem nałożonym przez ówczesną ustawę warszawską, zaś w latach 1999–2002 istniał on równolegle z powiatem warszawskim.