Wzór zębowy I C P M 36-42 = 3 1 3-4 2 3 1 3-4 2-3 Są zwierzętami wszystkożernymi, żywiącymi się pokarmem pochodzenia roślinnego i zwierzęcego włącznie z małymi ssakami i ptakami. Niektóre gatunki żyją w grupach rodzinnych, inne w parach, a samce ostronosów prowadzą samotniczy tryb życia. Większość szopowatych jest aktywna w nocy. Wszystkie potrafią wspinać się po drzewach, często szukają tam schronienia przed drapieżnikami. Ze względu na cenne futro są często obiektem polowań.
Systematyka Większość badaczy wyróżnia dwie podrodziny szopowatych: Procyoninae (szopy) i Potosinae. Badania Klausa-Petera Koepfliego i in. wykazały trzy linie rozwojowe szopowatych.
Klasyfikacja (rodzaje występujące współcześnie) na podstawie Illustrated Checklist of the Mammals of the World (2020), All the Mammals of the World (2023) i Mammal Diversity Database (2023): Potos – kinkażu – jedynym przedstawicielem jest Potos flavus – kinkażu żółty Bassaricyon – olingo Nasua – ostronos Bassariscus – szopik Procyon – szop
Początkowo do rodziny szopowatych zaliczano występującą w Azji pandkę rudą i pandę wielką, obecnie klasyfikowane odpowiednio w rodzinach pandkowatych i niedźwiedziowatych.