300-301..
Długi Aleksandra Jagiellończyka sprawiły, że po jego śmierci, w latach 1505-1508, stan liczebny obrony potocznej znacznie się obniżył: przeciętnie do 500 jazdy i 400 piechoty. Dopiero w 1509 roku na wojnę z Mołdawią zaciągnięto 1700 jazdy i około 3500 piechoty (p. Bitwa pod Chocimiem). W następnym roku obrona potoczna liczyła 3000 jazdy i 300 piechoty. Na czele tych oddziałów stali: campiductor Jan Tworowski, oraz pisarz wojskowy jako administrator tych oddziałów.
Za panowania króla Zygmunta, w latach 1512–1525, obrona potoczna składała się przeciętnie z 2000 jazdy i kilkuset piechoty. Na początku 1525 roku przyjęta została uchwała o chorągwiach wojewódzkich. Odtąd za uchwalane podatki każde województwo miało na własny rachunek utrzymywać pewną liczbę żołnierzy zaciężnych.
Na sejmie piotrkowskim 1527/8 roku na obronę ziem ruskich uchwalono podatek w wysokości 16 groszy z łanu. Na tej podstawie król wydał uniwersały o zaciągu na koszt poszczególnych województw 3110 jazdy i 300 piechotyZ rejestrów popisowych wynika, że w tym roku stan obrony potocznej wynosił 3136 jazdy i 300 piechoty.. Jednak już w następnym roku obrona potoczna spadła do 600 jazdy i 200 piechoty.