II wojna światowa i okres powojenny Podczas II wojny światowej prawosławne duchowieństwo służące w soborze św. Aleksandra Newskiego wydawało łódzkim Żydom fałszywe metryki chrztu. Niemcy domagali się od parafii wydania dzwonów cerkiewnych w celu przetopienia, jednak proboszcz ks. Stefan Rudyk ukrył je, zamurowując na dzwonnicy. Po wyzwoleniu Łodzi spod okupacji dzwony przywrócono do użytku liturgicznego.
W 1951 świątynia uzyskała rangę soboru, zostając równocześnie katedrą diecezji łódzko-poznańskiej. Liczba prawosławnych w Łodzi po II wojnie światowej ponownie spadła na skutek prześladowań, jakim NKWD poddało białych emigrantów rosyjskich. W 1951 do parafii należało 3 tys. wiernych. W końcu lat 60. i na początku lat 70. XX wieku liczbę uczęszczających do niej wiernych oszacowano na 2500 osób, z czego jedynie 600 realnie praktykujących. W latach 60., w związku z poszerzeniem ulicy przebiegającej przed elewacją świątyni, parafii odebrano plac przycerkiewny i budynek znalazł się w niemal bezpośrednim sąsiedztwie drogi.
Świątynię wpisano do rejestru zabytków 20 stycznia 1971 pod nr A/139. 20 marca 2013 wpisano do rejestru zabytków cerkiewny cmentarz (z tym samym numerem co cerkiew), i stróżówkę cerkwi (pod numerem A/140).