thumb|Tryboluminescencja salicylanu nikotyny Tryboluminescencja – zjawisko optyczne, w którym światło powstaje podczas deformacji ciała (pękanie, ścieranie, łamanie). Mechanizm tego zjawiska jest nieznany, najprawdopodobniej ma związek z pękaniem wiązań asymetrycznych w ciałach o strukturze krystalicznej. Tryboluminescencja jest wariantem luminescencji. Tryboluminescencji towarzyszy często emisja elektronów i zwana jest wówczas egzoemisją. Może być także efektem metamorfizmu dyslokacyjnego (ciśnieniowego), który wywołuje efekt świecenia skał.
Mechanizmy Obecnie rozważane są dwa mechanizmy tryboluminescencji. Oba starają się wytłumaczyć jak energia mechaniczna deformacji powoduje zjawiska świecenia materiału.
Emisja światła przez wyładowanie ładunku elektrycznego. Ten mechanizm jest analogiczny do wyładowania elektrycznego w powietrzu podczas burzy (piorun). Innymi słowy związany jest z (a) początkową separacją ładunku elektrycznego w szczelinach tworzonych przez mechaniczną deformacje (b) przejściem ładunku elektrycznego w powietrzu znajdującego się w szczelinie, co powoduje wzbudzenie cząsteczek azotu, a następnie emisję światła przez azot. Ten mechanizm potwierdzono obserwując widmo tryboluminescencji, które pokazuje linie emisji azotu.