Rozwój grodu na Górze Zamkowej spowodował, że na przełomie XI i XII wieku przestał istnieć Stary Cieszyn.
W 1172 powstało księstwo raciborskie w skład którego oprócz kasztelanii raciborskiej weszła również cieszyńska. W 1202 połączyło się ono z księstwem opolskim. W tym czasie na przeciwległym do Góry Zamkowej wzniesieniu za fosą rozwijała się osada, być może targowa, o owalnym układzie przestrzennym skupionym wokół obecnego Placu Teatralnego, gdzie pod koniec XII wieku powstał pierwszy kościół parafialny (poza grodową kaplicą pw. św. Mikołaja) o nieznanym dziś wezwaniuDzieje Cieszyna..., 2010, t. I, s. 148.. Powierzchnia przedlokacyjnej osady wynosiła w przybliżeniu 2,3 haDzieje Cieszyna..., 2010, t. I, s. 197.. W dokumencie protekcyjnym biskupa wrocławskiego Wawrzyńca z dnia 25 maja 1223 roku wydanym na prośbę księcia opolsko-raciborskiego Kazimierza dla klasztoru premonstrantek w Rybniku wśród miejscowości mających im płacić dziesięcinę wymieniono również suburbium Cieszyna, czyli przedmieście (późniejsze Frysztackie Przedmieście), pośrednio więc dokument ten dowodził tego, że Cieszyn był już miastem, a więc formalna lokacja miasta nastąpiła najpewniej pomiędzy 1217 (data lokacji Raciborza i Opola) a 1223, a początkowo prawa miejskie oparte były na wzór tych ze Lwówka Śląskiego (łac.